Ders Hakkında

Dersin konusu

Kitlelerin siyasete dâhil olmaya başladığı 18. yüzyıldan itibaren siyasi ideolojiler, özellikle ulus-devletin siyasal haritayı çizdiği bir ortamda, yöneten ve yönetilen ilişkisinin ayrılmaz bir parçası olmaya başladı. Liberalizm, sosyalizm, anarşizm, muhafazakârlık, milliyetçilik, vb. ideolojiler, hem kurumsallaşmaya başlayan kapitalizmin, hem de toplumsal yaşamı sarmalamaya başlayan merkezi devlet iktidarının yanında/karşısında, siyasi mücadelelerin ifade edildikleri dili belirlediler.

19. yüzyıl ve özellikle 2. Dünya Savaşı sonrası 20. yüzyıl, ideoloji kavgalarının en sık yaşandığı zaman dilimleri oldu. Küreselleşme süreçleri ile dönüşmeye başlayan Sovyet-sonrası dünyada, “İdeolojiler öldü mü?” sorusu, siyasetin ve toplumsal araştırmaların en ilgi çeken tartışmalarından birine yol açmıştır.

Dersimizin amacı, ideolojik yapıların tarihsel kökenlerinin incelenmesi, hangi toplumsal ve siyasal ortamlardan ortaya çıktıklarının ve nasıl evrildiklerinin anlaşılması, ideolojiler arasındaki farklılaşan ve bunların analiz güçlerinin tartışılması olarak tarif edilebilir.

Bu tartışmaları 1. sınıfta aldığınız Tarihsel Yapılar ve Toplumsal Dönüşümler dersinin üzerine kuracağız. Tartışmaları yürütebilmek için bazı kavramsal araçlara ihtiyacımız olduğundan, derse ideolojinin ne olduğu konusu ile başlayacağız. İdeolojilerin teorisini yapan bazı düşünürlerin katkılarını inceledikten sonra, belli başlı ideolojilerin ortaya çıkışını ve dönüşümünü izlemeye çalışacağız. Her ideolojinin Türkiye macerasına da değineceğiz. Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinden Cumhuriyet Türkiye’sine hangi ideolojilerin nasıl geliştiğine ya da neden gelişemediğine dair tartışmaları inceleyeceğiz.

Bu dersin alınmasıyla, öğrencilerin hem geçmişteki, hem de günümüzdeki siyasal gelişmeleri daha iyi çözümleyebilmeleri ve anlayabilmeleri, genel tarihsel bilginin ve kültürün artması, farklı düşüncelerin ve teorilerin karşılaştırılmalı okunmasıyla, kavramsal analiz yeteneğinin geliştirilmesi amaçlanıyor.

Sınavlar ve Notlama

Ders notunuz aşağıdaki şekilde oluşacaktır:

%5: Derse devam ve katılım
%25: 1. Ara Sınav (8 Nisan)
%30: 2. Ara Sınav – Araştırma Ödevi Sınavı (Konu bildirimi: 22 Nisan, Sınav: 20 Mayıs)
%40: Final

1. Ara sınavınız, sınav tarihine kadar işlediğimiz konulardan yapılacak ve kısa makaleler yazacağınız sorulardan oluşacak. Dersin içeriği açısından test soruları yapılmayacaktır.

2. Ara sınavınız, derste ayrıntılarını konuşacağımız biçimde, yapacağınız araştırmaya dayanan ve sınıfta sınav düzeninde yazacağınız bir çalışma olacak. Ödev konularınızı en geç 22 Nisan tarihine kadar bana bildirmeniz gerekiyor.

İletişim

İnternet: Dersimizin internet sitesi http://www.berkbalcik.net adresindedir. Sitede sınav, not, vb. duyuruların yanında ek kaynaklara ve okumalara da yer verilecektir. Dönem boyunca siteyi düzenli olarak ziyaret etmeniz gerekiyor.

E-posta: Dersle ilgili her türlü konuda benimle iletişime geçebileceğiniz elektronik posta adresi de şöyledir: si.dersi@berkbalcik.net.

Ofis Saatleri: Ayrıca beni her Perşembe saat 11.30-12.30 arasında Davutpaşa Kampüsü’ndeki DA-2015 numaralı odamda bulabilirsiniz.

Okumalar ve Kaynaklar

Her hafta için işleyeceğimiz konuları ve sorumlu olduğunuz okumaları, ders planından takip edebilirsiniz. Ayrıca bütün dönem için başvuru amacıyla, okuma paketinizin sonundaki şu makaleden faydalanabilirsiniz:

  • Mümtaz’er Türköne, “İdeolojiler”, Siyaset, Lotus Yay., 2003, s: 120–145.

Derste zaman zaman yararlanacağım ve sizin de daha ayrıntılı bir okuma için başvurabileceğiniz temel kaynaklar aşağıdadır.

  • Andrew Vincent, “Modern Politik İdeolojiler”, Paradigma Yay., 2006
  • Andrew Heywood, “Siyasal İdeolojiler”, Adres Yay., 2007
  • Aytekin Yılmaz, “Çağdaş Siyasal Akımlar: Modern Demokraside Yeni Arayışlar”, Vadi Yay., 2003 (2. baskı)
  • H. Birsen Örs, “19. yüzyıldan 20. yüzyıla Modern Siyasal İdeolojiler”, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yay., 2008 (2. baskı)

Bir Cevap Yazın